MedaNet Journal

دانش عملی برای مدیریت فناوری اطلاعات

از ITSM و ITIL تا دارایی، عملیات، امنیت، هویت و محصولات ManageEngine؛ موضوع را پیدا کنید، سناریو را بخوانید و به اجرا برسید.

مسیرهای مطالعه

بر اساس مسئله بخوانید، نه فقط بر اساس تاریخ

تازه‌های مدانت

جدیدترین مقالات

با انتشار مطالب جدید، این بخش خودکار به‌روز می‌شود.

KEEP LEARNING

موضوعی در ذهن دارید؟ از جست‌وجوی مدانت شروع کنید

میان صدها مقاله، راهنما، محصول و صفحه تخصصی، سریع‌تر به پاسخ مناسب برسید.

جست‌وجو در کل مدانت
مهر ۱۱, ۱۴۰۳

پیشنهاد نگار چالاک!

پیشنهاد نگار چالاک! #نگار_چالاک، مدیر خلاق و پرانرژی تیم توسعه نرم‌افزار در شرکت #آرمان‌‌_خواه_پرتلاش، به‌تازگی متوجه شد که یکی از قابلیت‌های قدیمی برنامه، یعنی امکان چاپ اطلاعات سازمان دیگر مورد استفاده کاربران قرار نمی‌گیرد.پیشنهاد جایگزینی این قابلیت مطرح شد و قرار شد جایش را به یک ویژگی جدید و کارآمدتر بدهد: ارسال اطلاعات از طریق ایمیل بجای چاپاو می‌دانست که تغییر در نرم‌افزار فقط نیمی از کار است اما این تغییر را ضروری و فوری می‌دید. #یلدا_دانا که مدیر دانش بود، وقتی این را شنید جا خورد. او به اهمیت همکاری و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات میان تیم‌ها باور داشت.می‌گفت: «دانش فقط انباشت اطلاعات نیست؛ بلکه باید فضایی ایجاد کنیم که همکاران به‌راحتی تجربیات، مشکلات و راه‌حل‌های خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. این تنها راهی است که می‌توانیم با چالش‌های جدید روبه‌رو شویم.» پس گفت باید ابتدا مستند آموزشی را به اشتراک گذاشت تا بازخورد کاربران را دریافت کنیم تا کاربران بدون دردسر از ویژگی‌ جدید بهره‌مند شوند. اما #امین_ایمن، مدیر فناوری اطلاعات، نگران بود. او همیشه تأکید می‌کرد که در دنیای دیجیتال امروزی، امنیت اطلاعات حیاتی است.می‌گفت: «باید دقت کنیم که این قابلیت سبب اشتراک‌گذاری آزاد اطلاعات سازمانی و منجر به بی‌احتیاطی نشود.» او همراه با تیم امنیت، رویه‌هایی سخت‌گیرانه‌ای را همواره طراحی می‌کرد که حتی گاهی جلوی تغییرات و نوآوری‌ها را می‌گرفت. و آقای #حامی_تنها مدیر پشتیبانی کاربران زد زیر میز که این تغییر، کلی درخواست ناخواسته روانه‌ پشتیبانی می‌کند و ترافیک بیخود ایجاد میشود.—هرکسی سازی می‌زد و به نظر تغییر پیشنهادی نگار، راه دشواری داشت تا این‌که، #کمال_پرمغزیان، یکی از نوآوران جوان در شرکت، دیدگاه تازه‌ای به شرکت آورد. او که علاقه‌مند به تکنولوژی‌های پیشرفته بود، به تیم پیشنهاد کرد از سیستم‌های هوش مصنوعی برای بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری و پیش‌بینی استفاده کنند.با شور و شوق توضیح داد: «این سیستم‌ها می‌توانند نه‌تنها در سطح استراتژیک، بلکه حتی در پشتیبانی از کاربران و پیش‌بینی نیازهای آنها به ما کمک کنند.» ایده‌هایش توانست مسیر تازه‌ای برای رشد و بهبود در شرکت باز کند.—چندی نگذشت که شرکت با تلفیق #مدیریت_تغییر و #مدیریت_دانش #مدیریت_امنیت_اطلاعات در کنار تکنولوژی‌های پیشرفته AI توانست هم تغییرات مد نظر نگار چالاک را به بهترین وجه به سرانجام برساند هم یلدا دانا جا نخورد و هم امین ایمن از نشت اطلاعات نگران نباشد و هم چت‌بات‌های هوش مصنوعی به کمک حامی تنها آمدند.آنها با استفاده از سیستم‌های هوشمند، توانستند نه تنها خدمات بهتری به کاربران خود ارائه دهند، بلکه در بازار به‌سرعت رشد کرده و رهبری خود را تثبیت کنند.www.MedaNet.ir
مهر ۱۰, ۱۴۰۳

BCP چیست؟

BCP (Business Continuity Plan) یا «برنامه تداوم کسب‌وکار» مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، نقش‌ها، راهکارها و رویه‌هاست که کمک می‌کند سازمان در زمان بحران، فعالیت‌های حیاتی خود را ادامه دهد یا در زمان قابل‌قبول بازیابی کند. BCP چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟ هدف BCP فقط بازیابی سرور نیست. یک بحران می‌تواند کارکنان، ساختمان، تأمین‌کننده، ارتباطات، داده، نرم‌افزار یا زنجیره تأمین را مختل کند. برنامه تداوم کسب‌وکار باید مشخص کند کدام فرایندها حیاتی‌اند، چه مدت توقف قابل تحمل است و با چه راهکار جایگزینی می‌توان خدمت را ادامه داد. اجزای اصلی یک BCP BIA یا Business Impact Analysis برای تعیین فرایندهای حیاتی و اولویت بازیابی ارزیابی ریسک و سناریوهای اختلال تعیین RTO و RPO استراتژی‌های جایگزین برای نیروی انسانی، محل کار، ارتباطات و فناوری نقش‌ها، مسیر تماس و تصمیم‌گیری در بحران Runbookها و دستورالعمل‌های عملیاتی آزمون، بازنگری و به‌روزرسانی دوره‌ای برنامه تفاوت BCP و DRP چیست؟ BCP دامنه‌ای گسترده‌تر دارد و روی ادامه فعالیت کسب‌وکار تمرکز می‌کند؛ اما DRP یا Disaster Recovery Plan بیشتر روی بازیابی فناوری، داده و سرویس‌های IT پس از بحران متمرکز است. در یک برنامه بالغ، DRP یکی از اجزای تداوم کسب‌وکار است، نه جایگزین آن. سایت بازیابی چه نقشی دارد؟ بسته به RTO، RPO و بودجه، سازمان ممکن است از Hot Site، Warm Site یا Cold Site استفاده کند. انتخاب میان این مدل‌ها باید از نیاز کسب‌وکار و خروجی BIA آغاز شود، نه صرفاً از فناوری موجود. BCP باید آزمایش شود برنامه‌ای که فقط در فایل Word باقی مانده باشد، در بحران قابل اتکا نیست. Tabletop Exercise، آزمون تماس و Escalation، Restore Test، Failover و سناریوی عملیاتی باید به‌صورت دوره‌ای اجرا شوند تا فرضیات، وابستگی‌ها و زمان‌های واقعی بازیابی مشخص شوند. سخن پایانی BCP خوب قرار نیست بحران را حذف کند؛ قرار است وقتی بحران رخ داد، سازمان بداند چه چیزی را اول حفظ کند، چه کسی تصمیم بگیرد و چگونه خدمت حیاتی را در زمان قابل‌قبول ادامه دهد. برای طراحی سازمانی این حوزه، صفحه تداوم کسب‌وکار و Disaster Recovery مدانت را نیز ببینید.
مهر ۱۰, ۱۴۰۳

RTO چیست؟

RTO مخفف Recovery Time Objective یا «هدف زمان بازیابی» است؛ یعنی حداکثر زمانی که یک سرویس یا فرایند حیاتی می‌تواند پس از اختلال از دسترس خارج باشد تا پیش از عبور از سطح قابل‌قبول کسب‌وکار بازیابی شود. RTO پاسخ این سؤال است: «بعد از بحران، حداکثر تا چه زمانی باید سرویس برگردد؟» این عدد باید از نیاز کسب‌وکار و تحلیل اثر تعیین شود، نه صرفاً از توان فنی تیم IT. یک مثال ساده از RTO اگر RTO سامانه فروش ۲ ساعت باشد، برنامه بازیابی باید طوری طراحی شود که از لحظه اختلال تا بازگشت سرویس بیش از دو ساعت طول نکشد. این زمان می‌تواند شامل تشخیص حادثه، تصمیم Failover، راه‌اندازی زیرساخت جایگزین، Restore، تست و بازگشت کاربران باشد. تفاوت RTO و RPO RTO درباره زمان توقف سرویس است؛ اما RPO درباره میزان قابل‌قبول از دست‌رفتن داده است. ممکن است یک سیستم RTO دو ساعته داشته باشد اما RPO آن فقط ۱۵ دقیقه باشد؛ یعنی باید سریع برگردد و نسخه بازیابی نیز حداکثر ۱۵ دقیقه از داده‌های قبل از حادثه عقب باشد. RTO چگونه تعیین می‌شود؟ اثر توقف سرویس بر درآمد، عملیات و مشتریان الزامات قانونی و قراردادی وابستگی سرویس به سیستم‌های دیگر هزینه زیرساخت بازیابی سریع‌تر نتایج Business Impact Analysis برای طراحی دقیق‌تر، RTO باید داخل DRP ثبت و در تست‌های بازیابی اندازه‌گیری شود. صفحه نقش RTO و RPO در تاب‌آوری خدمات فناوری اطلاعات نیز مقایسه کامل‌تری ارائه می‌کند. سخن پایانی RTO یک آرزو برای «سریع برگشتن» نیست؛ یک هدف قابل‌اندازه‌گیری است که باید با معماری، بودجه، Runbook و تست واقعی سازمان پشتیبانی شود.
مهر ۱۰, ۱۴۰۳

RPO چیست؟

RPO مخفف Recovery Point Objective یا «هدف نقطه بازیابی» است؛ یعنی حداکثر مقدار داده‌ای که سازمان حاضر است در یک بحران از دست بدهد. RPO معمولاً به‌صورت یک بازه زمانی بیان می‌شود. RPO پاسخ این سؤال است: «اگر سیستم از کار افتاد، داده‌ها حداکثر تا چه زمانی قبل از حادثه می‌توانند برگردند؟» یک مثال ساده از RPO اگر RPO یک سامانه مالی ۱۵ دقیقه باشد، راهکار Backup یا Replication باید طوری طراحی شود که در بدترین حالت بیش از ۱۵ دقیقه داده از دست نرود. اگر آخرین Backup چهار ساعت قبل باشد، این معماری با RPO پانزده‌دقیقه‌ای سازگار نیست. تفاوت RPO و RTO RPO میزان از دست‌رفتن داده را محدود می‌کند؛ در حالی که RTO حداکثر زمان قابل‌قبول برای بازگرداندن سرویس است. مثلاً ممکن است RPO برابر ۱۵ دقیقه و RTO برابر ۲ ساعت باشد. RPO چه اثری بر Backup و Replication دارد؟ RPO چندساعته ممکن است با Backup دوره‌ای قابل دستیابی باشد. RPO کوتاه‌تر معمولاً به Backupهای پرتکرار، Snapshot یا Replication نیاز دارد. RPO نزدیک به صفر می‌تواند معماری پیچیده‌تر و هزینه بیشتری ایجاد کند. صرف داشتن Backup کافی نیست؛ بازیابی و صحت داده نیز باید تست شود. RPO را چگونه تعیین کنیم؟ RPO باید بر اساس ارزش و نرخ تغییر داده، اثر از دست‌رفتن اطلاعات، الزامات قانونی و هزینه بازیابی تعیین شود. خروجی Business Impact Analysis کمک می‌کند برای هر سرویس RPO واقع‌بینانه تعریف شود. RPO و RTO باید داخل Disaster Recovery Plan ثبت شوند و با تست‌های دوره‌ای اثبات شوند. برای مقایسه عمیق‌تر نیز مقاله نقش RTO و RPO در تاب‌آوری خدمات فناوری اطلاعات را ببینید. سخن پایانی RPO عددی برای تیم Backup نیست؛ یک تصمیم کسب‌وکاری درباره میزان داده‌ای است که سازمان توان از دست‌دادنش را دارد و معماری فنی باید برای تحقق آن طراحی شود.
مهر ۷, ۱۴۰۳

مدیریت دسترسی Access Management

مدیریت دسترسی Access Management در دنیای دیجیتال امروز، جایی که اطلاعات به عنوان یکی از باارزش‌ترین دارایی‌ها به شمار می‌آید، مدیریت دسترسی به یک ضرورت غیرقابل انکار تبدیل شده است. تهدیدات سایبری روز به روز پیچیده‌تر و هوشمندتر می‌شوند و هر گونه سهل‌انگاری در این حوزه می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری برای سازمان‌ها به همراه داشته باشد. مدیریت دسترسی نه تنها حفاظت از اطلاعات حساس را تضمین می‌کند، بلکه به سازمان‌ها این امکان را می‌دهد که به‌صورت مؤثر بر فرآیندهای خود کنترل داشته باشند. با پیاده‌سازی سیستم‌های احراز هویت و مجوزدهی، سازمان‌ها می‌توانند اطمینان حاصل کنند که تنها افراد مجاز به منابع حیاتی دسترسی دارند. در واقع، مدیریت دسترسی به عنوان خط دفاعی اصلی در برابر تهدیدات امنیتی، نقش کلیدی در ایجاد اعتماد و حفاظت از اعتبار سازمان ایفا می‌کند. در این عصر اطلاعات، یک استراتژی مدیریت دسترسی کارآمد می‌تواند تضمین‌کننده امنیت و موفقیت سازمان‌ها باشد. در ITIL v3، تمرین Access Management (مدیریت دسترسی) به‌عنوان یک تمرین مستقل تعریف شده و بخش مهمی از مدیریت خدمات IT به شمار می‌آید که به طور خاص بر نحوه‌ی کنترل و مدیریت دسترسی کاربران به منابع و خدمات در یک سازمان متمرکز است ولی اثری از مدیریت دسترسی بطور مستقل در ITIL4 نیست…این تمرین کجاست؟ اهداف Access Management در ITIL v3: فرآیندهای کلیدی Access Management: ارتباط با سایر تمرین‌ها: Access Management به شدت با سایر تمرین‌های ITIL، از جمله Incident Management و Change Management در ارتباط است. برای مثال، در صورت بروز یک حادثه امنیتی، Access Management باید بتواند به‌سرعت دسترسی‌ها را بررسی و در صورت نیاز تغییرات لازم را اعمال کند. بعبارتی: در ITIL v3، Access Management به‌عنوان یک عنصر کلیدی در مدیریت خدمات IT شناسایی می‌شود که به حفاظت از داده‌ها و سیستم‌ها و مدیریت موثر دسترسی کاربران کمک می‌کند. در ITIL 4، مفهوم Access Management به‌طور مستقیم به عنوان یک تمرین مستقل وجود ندارد، اما جنبه‌های مرتبط با آن در تمرین‌های دیگر گنجانده شده است. در این نسخه، ITIL بر روی یکپارچگی و هم‌پوشانی فرآیندها تأکید دارد و بسیاری از فعالیت‌ها به‌طور کلی‌تر و به‌عنوان بخشی از مدیریت خدمات و امنیت اطلاعات بررسی می‌شوند. چرا؟ ادامه در صفحه بعدی…