BCP (Business Continuity Plan) یا «برنامه تداوم کسبوکار» مجموعهای از تصمیمها، نقشها، راهکارها و رویههاست که کمک میکند سازمان در زمان بحران، فعالیتهای حیاتی خود را ادامه دهد یا در زمان قابلقبول بازیابی کند.
BCP چه مسئلهای را حل میکند؟
هدف BCP فقط بازیابی سرور نیست. یک بحران میتواند کارکنان، ساختمان، تأمینکننده، ارتباطات، داده، نرمافزار یا زنجیره تأمین را مختل کند. برنامه تداوم کسبوکار باید مشخص کند کدام فرایندها حیاتیاند، چه مدت توقف قابل تحمل است و با چه راهکار جایگزینی میتوان خدمت را ادامه داد.
اجزای اصلی یک BCP
- BIA یا Business Impact Analysis برای تعیین فرایندهای حیاتی و اولویت بازیابی
- ارزیابی ریسک و سناریوهای اختلال
- تعیین RTO و RPO
- استراتژیهای جایگزین برای نیروی انسانی، محل کار، ارتباطات و فناوری
- نقشها، مسیر تماس و تصمیمگیری در بحران
- Runbookها و دستورالعملهای عملیاتی
- آزمون، بازنگری و بهروزرسانی دورهای برنامه
تفاوت BCP و DRP چیست؟
BCP دامنهای گستردهتر دارد و روی ادامه فعالیت کسبوکار تمرکز میکند؛ اما DRP یا Disaster Recovery Plan بیشتر روی بازیابی فناوری، داده و سرویسهای IT پس از بحران متمرکز است. در یک برنامه بالغ، DRP یکی از اجزای تداوم کسبوکار است، نه جایگزین آن.
سایت بازیابی چه نقشی دارد؟
بسته به RTO، RPO و بودجه، سازمان ممکن است از Hot Site، Warm Site یا Cold Site استفاده کند. انتخاب میان این مدلها باید از نیاز کسبوکار و خروجی BIA آغاز شود، نه صرفاً از فناوری موجود.
BCP باید آزمایش شود
برنامهای که فقط در فایل Word باقی مانده باشد، در بحران قابل اتکا نیست. Tabletop Exercise، آزمون تماس و Escalation، Restore Test، Failover و سناریوی عملیاتی باید بهصورت دورهای اجرا شوند تا فرضیات، وابستگیها و زمانهای واقعی بازیابی مشخص شوند.
سخن پایانی
BCP خوب قرار نیست بحران را حذف کند؛ قرار است وقتی بحران رخ داد، سازمان بداند چه چیزی را اول حفظ کند، چه کسی تصمیم بگیرد و چگونه خدمت حیاتی را در زمان قابلقبول ادامه دهد. برای طراحی سازمانی این حوزه، صفحه تداوم کسبوکار و Disaster Recovery مدانت را نیز ببینید.
